|
Bebeğinizin sizinle sağlıklı bir bağ kurması ilk bir yılın
sosyo-duygusal açıdan en temel gelişim konusudur.
Bebeklerin ebeveynle kurduğu bağın içgüdüsel temelleri
vardır. Bebekler dünyaya korunma ve güvenlik amacıyla
ebeveynin yakınında kalma içgüdüsüyle gelirler. Ebeveynler
için de bebekle kurulan bağ aslında içgüdüseldir. Biz de
bebeğimizle bir bağ kurmak isteriz. Bebeğimizi korumak ve
güvende olmasını sağlamak, ihtiyaçlarını karşılamak için
elimizden geleni yaparız.
Bağlanma nedir?
Bağlanma ebeveyn ve çocuk arasında çocuğun güvende
olduğunu hissetmesini sağlayan karşılıklı, keyifli bir
oyundur. Bağlandığımız kişiye zaman ve mekan
sınırlamasının ötesinde duygusal olarak tutunuruz. Bu
ilişkide güvende olma algısı ve güvenme hissi vardır.
Bu güvende olma algısı çocuğun
fiziksel, sosyal ve duygusal dünyayı keşfetmesine yardımcı
olur. Ebeveynle kurduğu sağlıklı bağ sonucu güvende olma
algısı gelişmiş bir çocuk kendine güvenmeye ve kendini
önemli ve değerli olarak görmeye başlayacaktır. Bu tip bir
güvende olma algısı ve ebeveyne güvenme hissi çocuğun
diğer yetişkinlerle ve arkadaşlarıyla nasıl etkileşime
geçtiğini ve dünyayı nasıl algıladığını da
belirleyecektir. Ebeveynle 0-1 yaş arasında sağlıklı güven
bağı kurmuş çocuklar ilerleyen zamanda daha sağlıklı bir
bağımsızlaşma süreci yaşarlar. Bu tip çocuklar öğrenmeye,
keşfetmeye daha açık olurlar, sosyal becerileri daha
yüksektir, kolay iletişim kurarlar, kendini ifade
şekilleri olumludur.
Bebek ile ebeveyn arasında güven bağı nasıl kurulur?
Bebeğimizle güven bağı kurmamız onunla uyumlu etkileşimler
yaşıyor olmamıza bağlıdır. Bağlanma bir süreçtir. Her gün
adım adım ilerler. Bebeğimiz her ağladığında onu teselli
etmeye çalışmamız, o yüzümüze her baktığında ve bizimle
etkileşime geçmek istediğinde onunla konuşmamız, oyun
oynamamız bebeğimize bize güvenmeyi öğretir. Bebeğinizin
istek ve ihtiyaçlarını anlayıp bu istek ve ihtiyaçlara
uyumlu cevap verdiğiniz her an bebeğinizle kurduğumuz
bağın güçlenmesine katkı sağlar.
Bebeğin sıkıntısını gidermek bağlanma sürecine nasıl katkı
sağlar?
Bir ebeveyn bebeği üzüldüğü zaman bu kendisini de üzüyor
olsa bile bebeğin yanında olursa emniyetli bir sığınak
oluşturmuş olur. Bebek kendini güvende hissetmeye ihtiyaç
duyar. Bir ebeveyn olarak bebeğimizin sıkıntı, üzüntü
belirtisi olan ağlayışlarına her cevap verdiğimizde onun
güven hissi ihtiyacını karşılamış oluruz. Ayrıca, ebeveyn
bebeğin sıkıntı hislerini kontrol ederek bebeğin
duygularını düzenlemeyi öğrenmesine yardımcı olur. Bebeğin
sakinleşebilmek için hem ebeveyne hem kendine güvenmeyi
öğrenebilmesi için ebeveyn olarak bebeğin verdiği
ipuçlarıyla uyumlu olabilmemiz çok önemlidir. Bebeği
üzüldüğünde sakinleştirerek ebeveyn, bebeğe onun yanında
olduğu, dünyayı güvenle keşfedebileceği sinyalini verir.
Bebekle keyifli zamanları paylaşmanın bağlanma
sürecine katkısı var mıdır?
Bebeğin sıkıntısını anlayıp sıkıntıya cevap verebilmenin
yanında bebeğin kendini iyi hissettiği zamanlarda da
yanında olabilmemiz gerekir. Yani bebeğimize sadece
ağladığında müdahale etmemiz, sakinleştirmeye çalışmamız
yetmez. Bebek ebeveynin yüzüne hayranlıkla baktığında
ebeveynin de kendisinden keyif almasına ihtiyaç duyar.
Bebek dünyadaki yeni görüntüleri, sesleri ve dokunuşları
keşfederken ebeveynin kendisini izlemesini ister. Bebek,
ebeveynin dünyayı kendisinin gözüyle görebilmesine ve ona
açıklamasına ihtiyaç duyar. Bebekler ebeveynle iletişim
kurma isteklerini çeşitli davranışlarla (ebeveynin yüzüne
bakma, kollarını ebeveyne doğru uzatma, başını ebeveyne
doğru çevirme, gülme, kol ve bacakları yumuşak şekilde
dairesel olarak hareket ettirme gibi) çok net bir şekilde
anlatırlar. İşte bu zamanlarda bebekler ebeveynin
kendisine cevap vermesini konuşmasını, oyun oynamasını
kısaca iletişim kurmasını isterler. Ayrıca bebekler
ebeveynle ilgili olduğu zamanlarda, ebeveynin kendisini
taklit ederek ve hareketlerine uyum sağlayarak kendisiyle
bağlantıda kalmasına ihtiyaç duyar. Ebeveyn, bebek kendini
iyi hissettiği zamanlar bebeğin yanında olarak ana bir
güven temeli sağlamış olur.
Ebeveynle sağlıklı bir bağ kurmak çocuğa neler kazandırır?
Bağlanma tek seferde olan bir şey değildir; çocuk ve
hayatındaki özel kişi için sürekli olarak devam eden bir
oluşum ve yolculuktur. Yaşamın ilk döneminde bebeğinize
vereceğiniz bakım bebeğinizin kuracağı bağın niteliğini
belirleyecektir. Bebeğiniz ya güvenli ya da güvensiz bir
bağ kurabilir. Hassas ve duyarlı şekilde bakım vermeniz
güvenli bir bağ oluşumunu ve sağlıklı ilk ilişkilerin
kurulmasını teşvik eder. Ebeveyn ve bebek arasında güvenli
bir bağın kurulması bebeğe istek ve ihtiyaçlarının ebeveyn
tarafından karşılanacağına güvenmeyi öğretir. Bu da
ileride arkadaşları, öğretmeni ve diğer yetişkinlerle
sağlıklı ilişkiler kurabilmesini ve en nihayetinde öz
güven geliştirmesini sağlar. Bebek ebeveyne güvenmeden
kendine güvenmeyi öğrenemez. 0-1 yaş arasında kurulan
güvenli bağ ilerleyen dönemde ortaya çıkan bağımsızlaşma
sürecinin sağlıklı ilerlemesini sağlar.
Bağlanma bazen bağımlılığa dönüşebilir mi?
Ebeveynlerin ilk bir yıl için “Bebeğim bana bağımlı hale
mi geldi?” endişesi yanlıştır. Bebekler bu dönemde
gelişimsel olarak zaten ebeveyne bağımlıdır. Her istek ve
ihtiyacının karşılanması, her keşif girişiminin
onaylanması için ebeveyne ihtiyaç duyar. Bağımsızlaşma ve
bireyselleşme bebeğiniz büyüdükçe ortaya çıkan farklı bir
gelişim aşamasıdır ve bu bağımsızlaşma sürecinin sağlıklı
bir şekilde ilerlemesi ilk dönemde bebek ve ebeveyn
arasında kurulan güvenli bağ ile mümkündür. İlk yıllarda
istek ve ihtiyaçlarına ebeveynden uyumlu cevaplar
alamamış, ebeveynle sağlıklı bir bağ kuramamış olan
bebeklerin ilerleyen dönemde ortaya çıkan bağımsızlaşma
girişimleri de sağlıksız, çelişkili olur. Ama yaşamın ilk
yıllarında bebeğinizin istek ve ihtiyaçlarını düzenli
şekilde karşılarsanız, onun ipuçlarını anlar onlarla
uyumlu ebeveynlik verirsiniz sizinle güvenli bir bağ
kurmasına büyük katkı sağlamış olursunuz.
Gelişim Uzmanı Psikolog Sinem Olcay
İstanbul Parenting Class
Zeytinoğlu Cad. Arzu 1 Apt. No:2 Diare:27
Etiler/İstanbul
T&F: 212 351 90 01
sinem@istanbulparentingclass.com
www.istanbulparentingclass.com
|
