|
İnsan doğasına dair en çok kabul gören fikirlerden biri
her bireyin kendi kişilik özelliklerine sahip olarak
dünyaya geldiği görüşüdür. Yani, yeni doğmuş bebeklerin
bile karakter bakımından birbirinden farklı oldukları
düşünülür.
Gerçekten de her bebeğin, çevreyle etkileşiminde kendine
özgü bir tepki verme biçimi yani mizacı var mıdır?
Bebekler arasında davranış bakımından pek çok
farklılığının gözlemlenmesi, her bebeğin kendine özgü bir
mizacı olduğunun kanıtı olarak görülmektedir. Bebeklerin
mizacını değerlendirmek için incelenen davranışsal
farklılıklar; aktivite düzeyi, ne kadar çabuk üzüldüğü,
beklenmedik bir şey olduğunda nasıl tepki verdiği ve
sosyalleşme düzeyi gibi şeylerdir. Bu gibi mizaç
özelliklerinin bir çocuğun kişiliğinin oluşumunda temel
unsurlar olduğu düşünülür.
Bebeğinizin kendine özgü mizacını değerlendirmek
istiyorsanız, bebeğinizin aşağıda açıklanan 9 farklı
davranış özelliği bakımından hangi noktada olduğunu
gözlemlemeniz iyi bir yol gösterici olur.
|
BEBEKLERİN MİZAÇ ÖZELLİKLERİ
|
|
Özellik |
Açıklama |
Örnek |
|
Aktivite Düzeyi |
Bir bebeğin hareket halinde geçirdiği sürenin hareketsiz geçirdiği
süreye oranı |
Anne karnında bile, bazı bebekler daha çok dolaşır ve daha çok
tekmeler. Benzer farklılıklar erken bebeklik döneminde
kol sallama ve tekmeleme hareketlerinin sıklığı ve
şiddetinde de görülür. Ayrıca, bazı küçük çocukların
uyanık geçirdiği sürenin çoğunda yoğun aktivite
halinde olma eğilimi de bu mizaç özelliği ile
ilintilidir. |
|
Ritmiklik |
Temel biyolojik fonksiyonların düzenli ve öngörülebilir olma
derecesi |
Doğumdan itibaren bebekler arasındaki bireysel farklılıklar,
beslenme ve uyku zamanları ve dışkılama gibi vücut
fonksiyonlarının düzeninin ne kadar kolay oluştuğu
konusunda da görülür. |
|
Yaklaşma-Çekinme |
Bebeğin yeni şeylere karşı olan ilk tepkisinin niteliği
|
Anne memesi yerine biberon sunulması, bir yabancıyla karşılaşma,
kutunun kapağını açınca bir kuklanın fırlaması gibi
yeni ve beklenmedik deneyimler karşısında bazı
çocuklar rahatsız olur ve geri çekilme davranışı
sergiler, bazıları ise aktif bir şekilde yeni deneyimi
keşfeder ve daha fazla stimülasyon arar. |
|
Uyumlanabilirlik |
Bir bebeğin yeni bir deneyime verdiği ilk tepkisinin ne kadar
çabuk dengeye geldiği |
Yeni bir deneyime verilen ilk tepki ister yaklaşma ister geri
çekilme şeklinde olsun tüm bebekler, süt yerine katı
mama ya da bakıcıyla yalnız kalma gibi yeni durumlara
uyumlanırlar. Bu uyumlanmanın ne kadar çabuk ve ne
kadar kolay olduğu konusunda bebekler bireysel
farklılıklar gösterirler. |
|
Cevap verme eşiği |
Bir uyaranın bebekte etki uyandırabilmesi için gerekli yoğunluk
düzeyi |
Bazı bebekleri uykularından uyandırmak için çok az ses ya da
ağlamaları için bezinin çok az ıslanması yeterlidir.
Bazı bebekler ise ancak uyaran çok yoğun hale
geldikten sonra tepki gösterirler. |
|
Tepkinin şiddeti |
Bebeğin tepkisinin şiddeti |
Durum ister memnuniyet verici ister rahatsız edici olsun bazı
bebeklerin tepkilerinin daima hafif olduğu görülür.
Mesela, bu tip bir bebek memnun olduğunda mırıldanır,
üzüldüğünde sadece kaşını çatar. Bazı bebekler ise
memnuniyet verici durumlar karşısında içtenlikle güler
ve sıkıntı verici durumlarda şiddetli şekilde
ağlarlar. |
|
Duygu durumu |
Keyifli, mutlu ve arkadaşça davranışların keyifsiz, mutsuz ve
arkadaşça olmayan davranışlara oranı |
Bazı bebekler sıkça gülerler ve dünyaya gülümseyerek bakma
eğilimindedirler, bazı bebekler ise beklenilenden daha
uzun süreler boyunca mutsuz bir duruş içindedirler. |
|
Bölünebilirlik |
Yeni bir uyaranın devam etmekte olan davranışı ne derece
bölebildiği ya da değiştirebildiği |
Ebeveynler sıklıkla ağlayan bebeği bir emzik ya da bir oyuncak
sunarak oyalamak isterler ancak bu taktikler sadece
bölünebilirlik derecesi yüksek bebelerde işe yarar. |
|
Dikkat/kararlılık |
Başlanılan bir aktiviteyi ne derece sürdürebildiği |
Bazı bebekler dönenceye bakar kalır ya da sevdiği oyuncağı ile
uzun süreler boyunca mutlulukla oynar, bazı bebekler
ise kısa sürede ilgisini kaybeder ve sıkça bir
aktiviteden diğerine geçme ihtiyacı duyar.
|
Gelişim Uzmanı Psikolog Sinem Olcay
İstanbul Parenting Class
Zeytinoğlu Cad. Arzu 1 Apt. No:2 Diare:27 Etiler/İstanbul
T&F:
212 351 90 01
sinem@istanbulparentingclass.com
www.istanbulparentingclass.com
|