|
Anneleri tuvalete girdiğinde bile kapının önünde durup
ağlayan, anneleri dışarı çıktığında bir daha geri
gelmeyeceğini düşünen çocuklar vardır. Böyle bir durum
neden görülür?
Özellikle 1 yaşını tamamladıktan sonra çocuklarda yoğun
bir ebeveynden ayrılma endişesi gözlemlenir. Annenin işe
gitmek ya da alışverişe çıkmak gibi günlük işler için
çocuktan ayrılmasının ötesinde, tuvalet girmesi bile sorun
olmaya başlar. Çocuk güçlü bir şekilde ağlayarak annenin
gözden kayboluşuna tepki gösterir. Aslında çocuğun bu
protestosu, ayrılıkla başa çıkabilmek için kullandığı
sağlıklı bir yöntem olarak değerlendirilmelidir.
Çocukların 13-14 aylık dönemden itibaren istek duygusu ve
kendini ortaya koyma ihtiyacı yükselir. Ayrıca, ilk defa
sevdiği kişilerin yanında olmadığı zamanlarda başka bir
yerde var olmaya devam ettiğini algılamaya başlar. Bu
gelişim düzeyine ulaşmış bir çocuk doğal olarak annesiyle
birlikte olmayı ister.
Normal bir durum mudur? Yoksa ciddi bir yardım almak
gerekir mi?
Özellikle yaşamın 2. yılında görülen ebeveynden ayrılma
endişesini normal olarak görmeli ve sağlıklı gelişimin bir
aşaması olarak değerlendirmeliyiz. Ancak bu durumun normal
olduğunu bilmemiz ciddiye alınmaması gerektiğini
göstermez. Çocuk, ayrılık sırasında gerçek bir sıkıntı ve
yoğun duygusal zorlanma yaşamaktadır. Bu güçlükle başa
çıkabilmesi ve sağlıklı şekilde atlatabilmesi için
ebeveynin doğru adımları atması gerekir.
Onlara nasıl davranmalıyız/nasıl sakinleştirmeliyiz?
Çocuğun ayrılıkla başa çıkabilmesine yardımcı olmanın ilk
adımı çocuğu önceden hazırlamaktır. Örneğin, günlük bir
işiniz için dışarı çıkacağınız ve çocuğunuzu bir
başkasıyla bırakacağınız zaman çocuğunuza şunları
söyleyin: ‘Ben birazdan gideceğim. Senin öğle uykundan
önce eve dönmüş olurum. Dönünce sana neler aldığımı
göstereceğim.’ Bu noktadan sonra ebeveyn çocuğun ayrılık
sırasında ağlamasına hazırlıklı olmalıdır. Bu sırada
ebeveyn döneceğine söz vermeli ve gidiş sahnesini çok
uzatmadan ayrılmalıdır. Dönüşte verdiğiniz sözü
tuttuğunuzu çocuğunuza hatırlatın. Bu, gelecekte size
güvenmesinin temelinde yatan şeydir. Ayrıca, ebeveyn
gittikten sonra çocukla kalan kişinin tavrı da önemlidir:
çocuğa sevecen şekilde sarılmak, sakinleştirmeye çalışmak,
annesinin döneceğinden bahsetmek ve adım adım keyifli bir
aktiviteye geçişini sağlamak gerekir.
Bu tip çocuklar nasıl tedavi edilebilir?
Günlük ayrılıklar sırasında yapılan en büyük hata çocuk
fark etmeden gitmeye çalışmaktır. Bu durumda anne çocuğun
protestosuyla karşılaşmamış olur ancak çocuk açısından
daha ciddi sakıncalar ortaya çıkar. Anne fark ettirmeden
gittiğinde çocuk, annesinin ortadan kaybolduğunu önünde
sonunda fark eder ve bu durum güven duygusuna normalden
daha fazla zarar verir çünkü annenin gidişi çocuğun kendi
kontrolü dışında gerçekleşmiştir. Annenin ne zaman
gideceği ne zaman döneceği belli değildir. Bu sebeple de
anne eve döndükten sonra tuvalete girme gibi kısacık
ayrılıklara bile tahammül göstermek zorlaşır. Eğer bir
süredir çocuğunuza fark ettirmeden gidiyorsanız
çocuğunuzun ayrılma endişesi iyice tetiklenmiş olabilir.
Bu durumu çözmek için sabırlı olmanız gerekir. Bu aşamadan
itibaren her ayrılışınızı çocuğunuza önceden bildirin,
çocuğunuz gidişinizi görsün ve mümkünse kısa ayrılıklarla
başlayıp ayrılık süresini adım adım yükseltin.
Döndüğünüzde çocuğunuza söz verdiğiniz gibi döndüğünüzü
hatırlatın ve sarılma gibi yakın temas içeren aktivitelere
vakit ayırın.
Çocuklar böyle bir obsesyondan nasıl kurtarılabilir?
Çocukların ebeveynden ayrılma endişesi zamanla hafifler.
Bu süreç içerisinde çocuğunuza ‘anne ve baba her zaman
geri dönüyor’ mesajını vermeniz faydalıdır. Çocuğunuzla,
sevdiği bir oyuncağı battaniyenin altına saklayıp sonra
açarak ce-eee oyunları yapın ya da odanın içinde koltuğun
ya da perdenin arkasına saklanıp çıkarak saklambaç
oynayın. Bu, ayrılma-birleşme oyunları çocuğunuzun
gitseniz bile döneceğiniz algısını geliştirmesine yardımcı
olur. Ayrıca, ayrılık zamanını aşamalı olarak yükseltmek
de etkilidir. Aylarca bebeğinizle hiç ayrılmadan beraber
olduktan sonra bir anda işe başlamak ya da çocuğunuzu bir
anda tam zamanlı anaokuluna göndermek gibi şeyler
yapmayın. Ayrılık süresini aşamalı olarak arttırmak en
doğrusudur.
Büyüdüklerinde karakterlerini etkiler mi?
Bazı araştırma ve gözlemler çocukların ebeveynden ayrılma
durumuna verdiği tepkinin karakteriyle ilintili olduğunu
göstermektedir. Çocuğun annenin ayrılışına gösterdiği
tepkinin şiddeti, kişilik olarak kararlılığının ve kendini
ortaya koyma konusundaki güveninin göstergesi olabilir.
Eğer çocuk ebeveynin ayrılması durumunda sesli bir
protesto yerine kendi içine kapanarak yas tutuyorsa bu
durum çocuğun karakteriyle ilgili olarak güven eksikliği
ve depresif eğilim gibi şeyleri düşündürür. Yine de, erken
dönemdeki ayrılma endişesini ebeveyn doğru şekilde
yönetebilirse çocuk üzerinde karakter gelişimi bakımından
kalıcı olumsuz bir etkisi olmayacaktır.
Uzman Psikolog Sinem Olcay
İstanbul Parenting Class
Zeytinoğlu Cad. Arzu 1 Apt. No:2 Diare:27
Etiler/İstanbul
T&F: 212 351 90 01
sinem@istanbulparentingclass.com
www.istanbulparentingclass.com
|
