Psikoloji & Psikiyatri

Psikoloji ve psikiyatrinin internet adresi

 

İşyerinde Mükemmeliyetçi İnsanlarla Çalışmak

Prof. Dr. Erol Özmen

Geçimsiz insanlarla aynı işyerinde çalışmak zorunda kalmak her insan için önemli bir stres kaynağıdır. Hangi konumda çalışıyor olursa olsunlar geçimsiz insanlar herkesi huzursuz ederler. İşyerinde geçinilmesi zor insanlar için verilebilecek örneklerden birisi de mükemmeliyetçi insanlardır. Fakat her mükemmeliyetçi insanın geçimsiz olacağı düşünülmemeli, belli bir düzeyde kalan mükemmeliyetçiliğin çalışanlarda olması gereken en önemli özelliklerden birisi olduğu unutulmamalıdır.

Mükemmeliyetçi insanların o kişiye güç veren ve başkalarının takdirle karşıladıkları yönleri de vardır. Mükemmeliyetçi kişilerin olumlu özellikleri arasında vicdanlı ve güvenilir olmaları, işte verimliliği çok önemsemeleri, her ayrıntıyı düşünmeleri, paragöz olmamaları sayılabilir.

Mükemmeliyetçi insanların özellikleri
Obsesif kompulsif olarak da adlandırılan mükemmeliyetçi insanlar kuralcı, ayrıntılarla uğraşan, başkalarından da bunları bekleyen, esneklik gösteremeyen insanlardır. Düşüncelerinde keskin bir ayrım vardır. Her şey ya siyah, ya beyazdır. Grileri yoktur. Olayları geniş perspektiften değerlendiremez, ağaçlarla uğraşmaktan ormanı göremezler. Öyle ki mükemmeliyetçi yapıları işleri bitirmelerini engeller. Ayrıntı ile uğraşırken ve mükemmel yapıp yapmadığına karar vermeye çalışırken çok zaman harcarlar. Gergindirler. Rahatlayamazlar. Sürekli yapılacak işleri vardır. Hiç kimsenin işleri kendisi gibi özenli yapabileceğine inanmazlar. Bu nedenle yetki devri yapamadıkları gibi her şeyi kendileri yapmaya kalkışırlar. Ulaşılması zor yüksek standartları ve uyulması zor kuralları vardır. Kendileri var güçleri ile bunlara uymaya çalıştıkları gibi başkalarının da bunlara uymasını beklerler.

Mükemmeliyetçi insanların bu özelliklerini benimsemiş, hatta bu özellikleriyle övünüyor olmaları o kişilerin değişebilme olasılığını çok azaltmaktadır. Bu kişilere bu özelliklerinin diğer insanlar üzerindeki etkilerini hissettirmek gerekmektedir. Ancak kolayca başkasını kendince haksız çıkaracak mantık üretebilmeleri, başkalarını suçlamalarını kolaylaştırmaktadır. Bu özellikleri nedeniyle onları değiştirmeye çalışmadan geçinebilmenin yolları bulunmaya çalışılmalıdır.

Mükemmeliyetçiliğin diğer insanlarla ilişkilere etkisi
Mükemmeliyetçi insanlar kişilik özelliklerinin kendilerini ve çevresindeki insanları nasıl etkilediğini göremezler. İşle ilgili aşırı sorumluluk duyguları nedeniyle ailesine ve kendilerine yeterli zaman ayıramazlar. Amaca varmak için konan kurallara uymayı bir amaç haline getirirler. Her şeyi kontrol etmeye çalışırken çevrelerindeki insanları ne kadar baskı altında tuttuklarını fark etmezler. Mükemmeliyetçiliğinin diğer insanlarla ilişkilerini bozduğunu, kendisine hayatı zindan ettiğini ve yakınlarını ihmal etmesine yol açtığını göremezler.

Mükemmeliyetçi yöneticilerin ayrıntılarla uğraşan, soluk aldırmayan, dinlenmeye fırsat vermeyen, her şeyin kusursuz olmasını isteyen, her şeye karışan, işin tam kendi istediği biçimde olmasını isteyen tutumu ile çalışanların çalışma istekliliğini kırar. Hiçbir şeyi beğenmez. Mükemmeliyetçi yöneticilerin standartları çok yüksek olduğu için beklentilerini karşılamak mümkün değildir. Birisini övdüğü ya da takdir ettiği görülmez. Başkalarının yeterince iyi yapamayacağını düşündüğünden her şeyi kendisi yapmaya kalkar.

Mükemmeliyetçi insanlarla baş etme
İster iş arkadaşı olarak olsun, ister çalışan, isterse yönetici olarak olsun aşırı mükemmeliyetçi insanlar birlikte çalışılması zor insanlardır. Mükemmeliyetçi insanların kişilik yapılarını iyi tanımak ve tutum ve davranışlarının altta yatan nedenlerini bilmek onlarla baş etmeyi kolaylaştırmaktadır.

Mükemmeliyetçi insanlar birçok insanda baş edilmesi güç duygular yaratır. Değer verilmediği ve önemsenmediği duyguları ile birlikte öfke duygusu ortaya çıkar. Kişinin bu duygular ile baş edebilmesi mükemmeliyetçi insanlarla ne kadar baş edebileceğinin önemli bir göstergesidir. Mükemmeliyetçi bir insanla birlikte çalışmak zorunda kalanların bu duygularını yönetmeyi bilmesi gerekmektedir.

Mükemmeliyetçi insanlardan beklentilerinizi gerçekçi düzeye indirin. Hele yöneticiniz konumunda ise sizi anlamasını, takdir etmesini, övmesini beklemeyin.

Mükemmeliyetçi bir yönetici özellikle çalışkan ve işe düşkün çalışanların ruhsal olarak tükenmelerine neden olabilmektedir. Tükenmişlik hissedildiğinde mükemmeliyetçi insanın isteklerinin bitip tükenmeyecek nitelik taşıdığını hatırlayarak bir süre işten ya da yoğun işler yapmaktan uzak durmanın yollarını bulmak gerekmektedir.

Yönetici konumunda iseniz mükemmeliyetçi çalışanınızın ayrıntılarla uğraşmaktan üzerine düşen işi bitiremeyeceğini mutlaka aklınızda tutun. Hızlı karar verilmesini gerektiren işleri ona vermeyin.

İş arkadaşı olarak sınırların net olarak belirlenmesi önem taşır. Tüm tarafların onayladığı sınırların belirlenmesi ve kimsenin kimseye karışmaması mükemmeliyetçi insanlarla baş edebilmede yararlı bir girişimdir.

Bu insanların kişilik yapılarına uygun konumlarda çalıştırılmaları verimliliklerini arttırır. Sorumluluk gerektiren, hızlı karar vermeyi ve esnek olabilmeyi gerektiren işlerde görevlendirilmemelidirler. Daha bağımsız ve insanlarla etkileşim gerektirmeyen konumlarda çalıştırılmaları daha yararlı olacaktır.

Prof. Dr. Erol Özmen

Yazılı olarak izin alınmadan alıntı yapılamaz.

Prof. Dr. Erol Özmen’nin diğer makaleleri için lütfen tıklayınız