Psikoloji & Psikiyatri

Psikoloji ve psikiyatrinin internet adresi

Hipersomni – Aşırı Uyuma

Hipersomni, tıbbi olarak ele alındığında ruhsal ya da bedensel bir hastalık belirtisi olabilmektedir. Günlük dilde aşırı uyuma, aşırı uyuma bozukluğu, aşırı uykulu olma, aşırı uyuklama, aşırı uykululuk, aşırı uyku gelmesi, aşırı uyku hali olarak adlandırdığımız durumların hipersomni olarak nitelendirilip nitelendirilemeyeceği mutlaka değerlendirilmelidir.

Hipersomni; uyku süresinin uzaması (olağandan çok daha uzun süreler uyuma), olur olmadık yerlerde uyuyuverme / uykuya dalma, tekrarlayan biçimde uyku atakları ve gün içinde aşırı uykulu olma ile karakterize bir klinik tablodur.

Depresyon
Depresyonda hem uyuyamama hem de aşırı uyuma şeklinde uyku soeunlarına rastlanabilmektedir. Alışageldiğinden daha çok uyumaya başlayanlarda mutlaka depresyon düşünülmelidir.

Aşırı Uykululuk Bozukluğu
Alışageldiği süreden daha uzun süre uyuyan; gün içinde tekrar takrar bir yerlerde uyuyan, uyuyup kalan; gece normalde uyuduğundan çok daha uzun süre uyumuş olmasına karşın dinlenmiş bir şekilde uyanmayam ve uyanık kalmada güçlük çeken kişilerde aşırı uykululuk bozukluğunun olabileceği düşünülmelidir.

Gündüz aşırı uykululuğu
Gündüz aşırı uykululuğu çok sık görülen bir belirtidir; uyanık kalmada güçlük yaşama ve istemsiz uyuklama olarak tanımlanır. Hipersomni gündüz aşırı uykululuğunu da kapsar. İyi ve nitelikli uyuma kurallarına (uyku hijyeni) uymama, ilaçlar, uyku apnesi, narkolepsi kronik uyku yoksunluğu gibi bedensel ve psikiyatrik sorunlar bu belirtiyi oluşturabilmektedir.

Kısa ve öz bilgiler

  • Sersemlik, yorgunluk, bitkinlik gibi yakınmalar hipersomniden ayırt edilmelidir.
  • Aşırı uykulu olma insanda bir sersemlik hissi uyandırır ancak her sersemlik hissi hipersomni olarak değerlendirilmemelidir. Kafa karışıklığı, zihin bulanıklığı, vertigo, kan basıncı (tansiyon) düşüklüğü gibi durumlar da sersemlik hissi oluşturabilmektedir.
  • Bazı bedensel hastalıklar ya da kullanılan ilaçların yorgunluk yaratabilmektedir. Yorgunluk, bitkinlik ya da halsizlik nedeniyle dünlenmek amacıyla uzanan ya da kendini dinlenme gereksinimi içinde hisseden bir kişinin bu durumu hipersomni olarak değerlendirilmemelidir.  
  • Bir nedenle gece yeterince uyumayan ya da uyuyamayan bir kişinin uykusuz kalmadan dolayı sersem gibi hissetmesi ertesi gün uykusunun gelmesi hipersomni olarak ele alınmamalıdır. Ancak bu tür durumlarda daha doğru yoruma varabilmek için uyuyamama ve uyuma süreleri ve zamanları dikkatlice değerlendirilmelidir.
  • Bazı ilaçlar insanlarda uykululuk, aşırı uyuma ve uyanmada güçlük yaşama gibi yakınmalar oluşturabilmektedir. Hipersomni düşündüren yakınmaları olan kişilerde bu durumun bir ilaç kullanımı ile başlayıp başlamadığı araştırılmalıdır.

Prof. Dr. Erol Özmen
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi
Psikiyatri Anabilim Dalı