Psikoloji & Psikiyatri

Psikoloji ve psikiyatrinin internet adresi

Kimlik

Bireysel Kimlik – Toplumsal Kimlik – Mesleki Kimlik – Cinsel Kimlik

Kimlik, en yalın olarak ‘ben kimim’ sorusuna verilen yanıt olarak tanımlanabilir. Bu soruya verilecek yanıtlar da çoğu zaman toplumsal rollerle ilişkilidir. Başka bir deyişle kimlik toplumsal rollerin ne oranda benimsendiğini de ifade eden bir kavramdır.

Kişilik, kendilik ve benlik kavramlarından farklı anlamlar taşır. Kişilik, bir kişinin kendine özgü düşünce, duygu ve davranış kalıplarını ifade etmek için kullanılır ve kişilerarası ilişkilerde görünür bir hal alır. Benlik ise Freud’un yapısal kuramına göre ruhsal aygıtı oluşturan üç yapıdan (id/altbenlik, ego/benlik, süperego/üstbenlik) biridir.

Kimlik için aynılık, süreklilik ve kalıcılık algısı onem taşır. Kişinin bu çerçevede ‘ne olduğu’ ve ‘kim olduğu’ ile ilgili sorulara verdiği yanıtların niteliği o kişinin kimlikleri ile ilgili yorum yapma şansı verir. Fakat söylenenlerden çok davranışlarda gözlenenler kimlik gelişimi ile ilgili daha doğru bilgi verir. Kimliğin yeterince yapılanmadığını gösteren en önemli örnek ergende görülen değişken davranışlardır.

Kimlik yapılanmasından söz ederken genellikle ergenlik dönemine vurgu yapılır. Bu büyük oranda doğru bir yaklaşım olmakla birlikte kimliğin yaşam boyu yapılanması sürdürdüğü unutulmamalıdır. Fakat temel yapılanma çocukluk ve ergenlik yıllarında oluşur ve sonraki yıllarda köklü değişim genellikle olmaz.

Kimlik kazanmada kritik bir dönem olan ergenlik çağında genç ben kimim sorusuna yanıtlar arar. Cinsel, mesleksel, toplumsal ve diğer alanlarda kendini sorgular. ‘Kimlik bunalımı’ olarak tanımlanan olağan psikolojik gelişim sürecinde gencin kimlik duygusu oturur.

Kimliğin oturma süreci başarılı bir biçimde tamamlanamadığında gencin çeşitli uçlara savrulduğu görülür. Cinsel tercihteki kuşkular, panik ataklar, öfke patlamaları, ilişkilerdeki gelgitler, yetersizlik hisleri gibi sorunlar kimlik bocalamasını akla getirmelidir. Kimlik bocalamasının varlığı genç ve ailesi için profesyonel bir yardım alınmasını gerektirmektedir.

Prof. Dr. Erol Özmen
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi
Psikiyatri Anabilim Dalı