Psikoloji & Psikiyatri

Psikoloji ve psikiyatrinin internet adresi

Otomatik Düşünceler

Otomatik düşünceler bir olay yaşadığında insanın aklına kendiliğinden gelen düşüncelerdir. Her hangi bir düşüncenin otomatik düşünce olarak adlandırılabilmesi için düşüncenin benzer durumlarda yineleyen biçimde ortaya çıkması gerekmektedir. Otomatik düşünce olarak adlandırılan bu düşünceler tesadüfen ortaya çıkan düşünceler olmayıp, yaşanan olayla ilgili kişinin ilk tepkileridir.

Markette raftan bir deterjan almak isterken raftaki bütün deterjanlar devrildiğinde aklına hemen “ne kadar sakar bir insanım” düşüncesi gelen bir kişinin düşüncesi otomatik düşünceye bir örnek olarak verilebilir. Bu kişi muhtemelen kendisini kolay eleştiren, kendisini pek beğenmeyen ve çevrenin kendisiyle ilgili değerlendirmelerini önemseyen bir kişilik yapısına sahiptir.

Otomatik düşünceler insanın kendi denetiminde olmayan fakat bir yandan da içeriğine uygun duygu yaşanmasına neden olan düşüncelerdir. Örneğin yukarıda verilen örnekteki kişi aklından geçen otomatik düşünce (“ne kadar sakar bir insanım”) ile birlikte kendisine öfkelenir, kendisini kendisine aşağılar. Görüldüğü gibi otomatik düşünceler insanın ruhsal yapısı hakkında fikir vermektedir.

Prof. Dr. Erol Özmen
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı