Psikoloji & Psikiyatri

Psikoloji ve psikiyatrinin internet adresi

Zor insanlar
Zor insan tipleri
Zor insanlarla iletişim
Zor insanlarla başa çıkma

Birçok insan iletişim ve ilişki kurmakta ya da ilişkiyi sürdürmekte zorlandığı insanları “zor insan”, “geçinilmesi zor insan” ya da “geçimsiz insan” olarak niteler. Başka bir deyişle zor insan göreceliliği çok yüksek bir kavramdır, ortak nokta iletişim ve ilişki kurmakta ya da ilişkiyi sürüdürmede zorlanıyor olmaktır. Ama yine de bazı insanların (örneğin kişilik bozuklukları) birçok insan için zor insan olacağını unutmamak gerekir.

Aslına bakılırsa ‘zor insan’ ifadesi bir yaftalamadır. İlişkide yaşanan sorun için karşıdakini suçlama söz konusudur. Oysa ilişkilerde yaşanan sorunların çok büyük bir kısmında sorun yaşanmasında iki tarafın da az ya da çok rolü (ya da sorumluluğu) vardır. İnsanoğlunun yaşanan sorunda kendi sorumluluğunu görmek istememe eğilimi bütün kabahatin kolayca karşı tarafa yüklenmesine neden olmaktadır.

İnsanlar yaşamları boyunca çok farklı kişilik yapılarına sahip insanlarla karşılaşırlar ve bunların bir kısmını da zor insan olarak nitelerler. İnsan ilişkilerinde başarılı olmanın önkoşulu her türlü insanla (özellikle zor insanlarla ) geçinebilme becerisine sahip olmaktır.

Zor insanlarla ilgili kısa kısa bilgiler

  • Çok farklı kişilik yapılarına sahip insanlar zor insan olarak nitelenebilir. Başka bir deyişle çok sayıda zor insan tipi bulunmaktadır. Birisi tarafından zor insan olarak nitelenen bir kişi başka birisi tarafından zor insan olarak nitelenmeyebilir.
  • Günlük konuşmalarda ‘huysuz’, ‘keçi’ gibi sıfatlarla anılan insanlar büyük olasılıkla zor insanlar kümesine girerler.
  • Zor insanlarla ilişkisinde neler yaşadığı, nasıl davrandığı ve yaşadığı duygular kişinin kendisini tanımada altın ipuçlarıdır.
  • Birçok insana ‘geçinilmesi zor’ gelmeyen bir kişi, belli bir kişiye geçinilmesi zor bir insan geliyorsa kişi kaynağı kendi kişilik yapısında aramalı.
  • Çevresi zor insanlarla dolu olanlar ya da sürekli zor insanları arkadaş olarak seçenler bunun nedenini kendinde araması gerekir. Ya yanlış seçim yapıyordur ya da kendisine zarar veren ilişkiyi bitirmede zorlanıyor demektir.
  • Zor insanlarla baş etmeye ya da başa çıkmaya çalışırken yapılacak en büyük iki yanlıştan biri onu değiştirmeye ya da ona boyun eğdirmeye çalışma ise diğeri de ona tümüyle boyun eğmedir. Oysa yapılması gereken esnek bir tutum sergilemek, yeri geldiğinde hoşgörülü yeri geldiğinde de ona rağmen hareket etmektir.
  • Zor insanlarla baş etmeye çalışanlar genellikle onların olumsuz özelliklerine odaklanırlar. Bu durum onların olumsuz özelliklerinin daha çok göze batmasına, olumlu ve daha az olumsuz özelliklerinin göz ardı edilmesine yol açar. Bu nedenle zor insanlarla geçinmeye çalışırken onları zor insan yapan özelliklerine mümkün olduğunca odaklanılmaması ve diğer özelliklerine de en az kötü özellikleri kadar (hatta daha fazla) odaklanılmalıdır.

Prof. Dr. Erol Özmen
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi
Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı