Psikoloji & Psikiyatri

Psikoloji ve psikiyatrinin internet adresi

Değişim Psikolojisi

değişim psikolojisi değişmek matrix 1013610 640 - Değişim Psikolojisi

Değişim, değişerek yeni bir hal almayı ifade eden bir kavramdır. Her türlü nesne, canlı, kişi ya da insan topluluğu değişimin öznesi olabilir.

Değişim süreci çeşitli aşamalardan oluşur: (1)Sorun, sorun olarak kabullenilir, (2)Değişimin gerekliliğinin farkına varılır, (3)Karar verilir, (4)Gerekli adımlar atılır, (5)Değişimin süreklilik kazanması sağlanır.

Değişim insan ve insan toplulukları tarafından farklı düzeylerde yaşanır: Birey, grup, örgüt, kurum, toplum. Her birindeki değişim farklı nitelikler taşır. Fakat sonuçta hepsinde amaçlanan bireyin değişimidir.

Bireyler ve insan toplulukları zaman içinde kaçınılmaz olarak değişirler. Bu değişimin istendik yönde olması etkin ve etkili olmayı gerektirir.

Her türlü değişime karşı hemen her zaman bir direnç söz konusu olur. Kişinin kendisi çok istiyor bile olsa bireysel değişimde bile çeşitli engeller gelişir. Örneğin yeme alışkanlıklarını değiştirmeye çalışan insanların azımsanmayacak bir oranı bunu tam başaramaz. 

Kurumlarda değişim çabalarının başarısızlıkla sonuçlanmasının en önemli nedenleri arasında yeterince hazırlık yapmadan değişime kalkışılmasıdır. Yalnız istatistiksel bilgilerden yola çıkarak ya da başka kurumlara özenilerek başlanan değişim çabasından sonuç elde edilmesi mümkün değildir. 

Günümüze kadar edinilen bilgiler ve deneyimler kurumlarda değişim çabasının başarılı olması için tek tek bireylere yönelinmesi gerektiğini düşündürmektedir. Her bir çalışanın biyolojik, psikolojik ve sosyal gereksinimleri mutlaka belirlenmelidir. Olası direnç kaynaklarının ya da motivasyonu arttıracak kaynakların özenle belirlenmesi ve bunların iç dünyadan nasıl etkilendiği dikkate alınmalıdır. Kurum kültürü ve kurumdaki ilişki ve iletişim iklimi  olumlu olduğunda var olan dirençlerin yumuşadığı ve motivasyonu arttıran kaynakların güçlendiği görülmektedir.  Değişimin getireceklerinin çalışanın önem verdiği bir anlam taşıması, bireysel ve kurumsal değerler de kurumsal değişimi kolaylaştırmaktadır. 

 

Kısa ve öz bilgi

  • Değişim denildiğinde genellikle bunun olumlu ve yararlı yönde seyredeceği düşünülür ancak bu her zaman doğru değildir.
  • Her türlü değişim girişiminin büyük bir kısmı başarısızlıkla sonuçlanmaktadır. Kurumlarda bu oranın % 70 olduğu bildirilmektedir. Bireysel değişimde bu oran muhtemelen daha yüksektir. Yılbaşında ve doğum gününde ya da diğer özel günlerde alınan kararların çok büyük bir kısmının uygulanmadığını her insan kendi deneyimlerinde görmektedir.
  • Günümüzde varlığını sürdürmek isteyen kurum ve kuruluşlar kendileri dışında oluşan değişime ayak uydurmaları hatta değişime öncü olmaları gerekmektedir. Teknolojideki, yönetsel anlayıştaki ve insanlardaki değişimi dikkate almayan kurumlar çökmeye mahkumdur.
  • Değişim bir yanıyla yeni alışkanlıklar kazanmak ise de bir yanıyla da eski alışkanlıkları bırakmak demektir. Değişim girişimlerinde bu durum genellikle göz ardı edilir.
  • Bilinen, beklenen, makul, mantıklı, yarar sağlayan, uygulaması kolay bir değişim söz konusu olduğunda değişime kolayca uyum sağlanacağı varsayılır. Oysa bu büyük bir yanılgıdır. Ne olursa kurumlardaki her türlü değişim çalışanlarda belirsizlik duygusu yaratır.

Prof. Dr. Erol Özmen
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi
Psikiyatri Anabilim Dalı
Güncelleme: 18.08. 2019